İş Sağlığı ve Güvenliğinde Tehlike Sınıfları Rehberi: İşyeriniz Hangi Sınıfta?

İşyeri Tehlike Sınıfları ve NACE Kodları

İş sağlığı ve güvenliği süreçlerinin temel taşı, işyerinin tehlike sınıfının doğru belirlenmesidir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre, alınacak önlemlerden uzman çalışma sürelerine kadar her detay bu sınıfa göre şekillenir. Peki, sizin işyeriniz hangi sınıfta yer alıyor ve bu sınıflandırma neye göre yapılıyor?

Bu rehberde, tehlike sınıfları hakkında merak edilen tüm detayları bulabilirsiniz.

Tehlike Sınıfı Nedir ve Neden Önemlidir?

Tehlike sınıfı, işyerinde yapılan asıl işin niteliğine göre belirlenen ve iş kazası veya meslek hastalığı riskinin büyüklüğünü ifade eden bir kategorizasyondur.

İşyerinizin tehlike sınıfı şunları doğrudan etkiler:

  • Hizmet almanız gereken İş Güvenliği Uzmanının sertifika sınıfı (A, B veya C).

  • Çalışanlarınıza verilmesi gereken zorunlu eğitimlerin süresi ve sıklığı.

  • İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının işyerinize ayırması gereken aylık süre.

  • Acil durum eylem planlarının yenilenme periyodu.

İşyeri Tehlike Sınıfları Nelerdir?

Mevzuata göre işyerleri risk seviyelerine göre üç ana kategoriye ayrılır. Her sınıf farklı yasal yükümlülükler getirir.

1. Az Tehlikeli Sınıf

İş kazası ve meslek hastalığı riskinin en düşük olduğu işyerleridir. Genellikle ofis ortamları, hizmet sektörü ve perakende satış yerleri bu gruba girer.

  • Örnekler: Ofisler, restoranlar, oteller, perakende mağazalar, okullar, eczaneler.

  • Uzman Gereksinimi: C Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı bakabilir.

2. Tehlikeli Sınıf

Orta derecede risk barındıran, üretim, montaj ve onarım süreçlerinin olduğu işyerleridir.

  • Örnekler: Mobilya imalathaneleri, tekstil atölyeleri, gıda üretim tesisleri, araç tamir servisleri, diş klinikleri.

  • Uzman Gereksinimi: En az B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı bakabilir (C sınıfı uzmanlar belirli şartlarda bakabilir).

3. Çok Tehlikeli Sınıf

Risk seviyesinin en yüksek olduğu, ağır sanayi, kimyasal işlemler veya inşaat gibi sektörleri kapsayan gruptur.

    • Örnekler: İnşaat şantiyeleri, maden ocakları, kimya fabrikaları, hastaneler, tersaneler.

    • Uzman Gereksinimi: A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı bakmalıdır (B sınıfı uzmanlar belirli şartlarda bakabilir).

Tehlike Sınıfı Nasıl Belirlenir? (NACE Kodu)

İşyerinizin tehlike sınıfı, NACE Kodu (Altılı Faaliyet Kodu) ile belirlenir. Bu kod, işyerinizin SGK sicil numarasının başındaki 2. haneden sonra gelen 4 veya 6 haneli koddur.

Önemli Not: İşyerinizin vergi levhasındaki veya SGK kaydındaki ana faaliyet kodu, yaptığınız işle birebir uyuşmalıdır. Eğer uyuşmazlık varsa, muhasebeciniz aracılığıyla NACE kodu değişikliği yapmanız gerekir. Yanlış NACE kodu, yasal cezalara ve hatalı İSG hizmeti almanıza neden olabilir.

NACE Kodu Nasıl Okunur?

NACE kodu; bir işyerinin faaliyet alanını ve buna bağlı olarak tehlike sınıfını belirleyen Avrupa Birliği standartlı ekonomik faaliyet kodudur. Türkiye’de SGK ve İSG-Katip tarafından ortak kullanılır.

Bir NACE kodu genellikle altı hanelidir ve her iki hane grubu belirli bir anlam taşır:

1) İlk İki Hane – Ana Sektör (Bölüm)

Bu bölüm işyerinin faaliyet gösterdiği geniş sektörü belirtir.
Örneğin:
10 → Gıda ürünlerinin imalatı
41 → Bina inşaatı

Bu aşama “hangi sektördeyiz?” sorusunun cevabıdır.

2) Üçüncü ve Dördüncü Hane – Alt Sektör (Grup)

Bu kısım, sektörün daha dar bir alt grubunu tanımlar.
Örneğin:
1010 → Et ürünlerinin işlenmesi
4120 → Konut ve konut dışı bina inşaatı

Burada “bu sektörün hangi alt faaliyetindeyiz?” sorusu netleşir.

3) Beşinci ve Altıncı Hane – Faaliyetin Tam Tanımı (Sınıf)

Kodun son iki hanesi, işyerinin yaptığı işin tam karşılığını ifade eder.
Örneğin:
101001 → Sığır eti işleme
412001 → Genel bina inşaatı

Bu seviye, İSG açısından en kritik olanıdır çünkü tehlike sınıfı tam olarak burada belirlenir.

Örnek Bir NACE Kodunun Okunuşu

412001 – Genel bina inşaatı

  • 41 → İnşaat sektörü

  • 4120 → Bina inşaatı

  • 412001 → Genel bina inşaatı (faaliyetin tam adı, “çok tehlikeli” sınıf)

NACE Kodu Neden Önemli?

  • İşyeri tehlike sınıfı (Az Tehlikeli – Tehlikeli – Çok Tehlikeli) bu koda göre belirlenir.

  • Uzman / hekim çalışma süresi hesabı bu koda göre yapılır.

  • İSG-Katip üzerinden uzman/hekim görevlendirmesi bu koda göre tanımlanır.

  • Yanlış seçilen NACE kodu, cezai işlem veya yanlış sınıf atamasına yol açabilir.

Sınıflara Göre Eğitim ve Hizmet Süreleri Tablosu

Aşağıdaki tablo, tehlike sınıfının işveren yükümlülüklerini nasıl değiştirdiğini net bir şekilde göstermektedir:

Kriter Az Tehlikeli Tehlike Çok Tehlikeli
Eğitim Süresi 8 Saat (3 yılda bir) 12 Saat (2 yılda bir) 16 Saat (Yılda bir)
Uzman Hizmet Süresi* Çalışan başı 10 dk/ay Çalışan başı 20 dk/ay Çalışan başı 40 dk/ay
Hekim Hizmet Süresi* Çalışan başı 5 dk/ay Çalışan başı 10 dk/ay Çalışan başı 15 dk/ay
Acil Durum Planı 6 yılda bir yenilenir 4 yılda bir yenilenir 2 yılda bir yenilenir
Risk Değerlendirmesi 6 yılda bir yenilenir 4 yılda bir yenilenir 2 yılda bir yenilenir

*Not: Bu süreler çalışan sayısı ve yasal düzenlemelere göre asgari sürelerdir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. İşyerim “Az Tehlikeli” sınıfta, OSGB hizmeti almak zorunda mıyım?

Kamu kurumları ile 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme zorunluluğu (yürürlük tarihi ertelenmediyse) 1 Temmuz 2024 itibarıyla başlamıştır. Ancak Risk Değerlendirmesi ve Acil Durum Planı yaptırma zorunluluğu çalışan sayısı fark etmeksizin tüm işyerleri için geçerlidir.

2. NACE kodumu nasıl öğrenirim?

SGK sicil numaranızın 2., 3., 4., 5., 6. ve 7. rakamları NACE kodunuzu oluşturur. Ayrıca internet vergi dairesi üzerinden vergi levhanızı kontrol ederek de ana faaliyet kodunuzu görebilirsiniz.

3. Tehlike sınıfım değişebilir mi?

Evet. İşyerinizde yapılan işin niteliği değişirse veya NACE kodunuz güncellenirse tehlike sınıfınız değişebilir. Bu durumda OSGB firmanızla iletişime geçerek sözleşmenizi güncellemeniz gerekir.

İşyerinizin Güvenliği İçin Profesyonel Destek Alın

Tehlike sınıfınız ne olursa olsun, iş kazalarını önlemek ve yasal mevzuata tam uyum sağlamak için profesyonel bir OSGB ile çalışmak hayati önem taşır. NACE kodunuzu sorgulamak ve işletmenize özel teklif almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.