Yüksekte Çalışma Talimatı

Yüksekte Çalışma Talimatı

1. Amaç

Bu talimatın amacı, çalışanların iş kazalarına ve meslek hastalıklarına karşı korunmasını sağlamak, özellikle yüksekte yapılan çalışmalarda düşme riskini ortadan kaldırmak veya kabul edilebilir en düşük seviyeye indirmek için uyulması gereken temel kuralları, yöntemleri ve alınması gereken güvenlik önlemlerini belirlemektir.

2. Kapsam

Bu talimat, tabandan 3 metreden daha fazla yüksekliği olan ve düşme veya kayma tehlikesi bulunan her türlü geçici veya sürekli çalışma alanını, bu alanlarda görev yapan tüm personeli, kullanılan tüm ekipman ve donanımı kapsar.

3. Tanımlar

• Yüksekte Çalışma: Seviye farkı bulunan ve düşme sonucu yaralanma ihtimalinin olduğu her türlü alanda yapılan çalışmadır (Genellikle 3 metreden fazla yükseklik).

• KKD: Kişisel Koruyucu Donanım. (Emniyet kemeri, baret, eldiven, ayakkabı vb.)

• Toplu Koruma Önlemleri: Çalışanların tamamını veya bir kısmını riske karşı koruyan önlemlerdir (Korkuluk, iskele, güvenlik ağı, platform).

• Bireysel Koruma Önlemleri: Sadece çalışanı korumaya yönelik önlemlerdir (Paraşüt tipi emniyet kemeri).

4. Genel Kurallar ve Önlemler

A. Çalışan Yükümlülükleri ve Sağlık Kontrolü

1. Yüksekte Çalışma Yeterliliği: Yüksekte çalışacak tüm personel, bu işi yapmaya uygun olduklarını gösteren geçerli bir sağlık raporuna ve eğitim sertifikasına sahip olmalıdır.

2. Sağlık Durumu: Yükseklik korkusu, tansiyon, şeker, baş dönmesi, epilepsi veya denge sorunlarına yol açabilecek diğer rahatsızlıkları olan personel, kesinlikle yüksekte çalışma yapmamalıdır.

3. Yalnız Çalışma: Yüksekte yapılan çalışmalar gözlem altında yapılmalı, çalışanlar tek başlarına hareket etmemelidir.

B. Çalışma Alanının Hazırlanması ve Kontrolü

1. Risk Analizi: Çalışmaya başlamadan önce çalışma alanı ve kullanılacak tüm ekipman (iskele, platform, merdiven vb.) kontrol edilmeli, tehlikeli durumlar tespit edilmeli ve gerekli tüm tedbirler alınmadan çalışmaya başlanmamalıdır.

2. Toplu Koruma Önceliktir: Yüksekte yapılacak çalışmalarda öncelikle toplu koruma önlemleri (güvenlik ağları, tam korumalı iskeleler, korkuluklar, platformlar) uygulanmalıdır.

3. Korkuluklar: Düşmeye karşı tedbir olarak konulmuş korkuluk veya eteklikler izinsiz sökülmemeli veya çıkartılmamalıdır. Sökülmesinin zorunlu olduğu durumlarda, derhal paraşüt tipi emniyet kemeri gibi bireysel koruma tedbirleri uygulanmalıdır.

C. Malzeme ve Alet Güvenliği

1. Düşmeye Karşı Önlem: Yüksekte kullanılan tüm malzeme ve aletlerin düşmemesi için gerekli önlemler (alet çantası, lanyard, bağlama vb.) alınmalıdır.

2. Malzeme Transferi: Hiçbir zaman malzeme veya aletler yukarıdan aşağıya atılmamalıdır. İş bitiminde, malzeme ve aletler uygun yöntemlerle (halat, vinç vb.) güvenli bir şekilde aşağıya indirilmelidir.

5. Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Kullanımı

6. Ekipman Kullanım Talimatları

A. İskeleler, Çalışma Platformları ve Merdivenler

1. İskele Güvenliği:

   • Boru ve madeni iskeleler statik elektriğe karşı uygun şekilde topraklanmalıdır.

   • İskeleler, geçitler ve platformlar, çalışanları düşmekten ve cisimlerden koruyacak şekilde tasarlanmalı ve kurulmalıdır.

   • Seyyar iskeleler, kendiliğinden hareket etmemesi için gerekli sabitleme (fren, ayak sabitleme) önlemleri alınmadan kullanılmamalıdır.

   • İskele kurulumu, sökümü ve kullanımında yetkili ve eğitimli kişiler görev almalıdır.

2. Merdiven Güvenliği:

   • El merdivenleri yeterli sağlamlıkta olmalı, uygun şekilde bakım ve muhafazası yapılmalıdır.

   • El merdivenleri asla platform olarak veya bir alana sürekli giriş/çıkış amacıyla kullanılmamalıdır.

   • Merdivenler, devrilmeyi veya kaymayı önleyecek şekilde sabitlenmeli ve eğimi uygun olmalıdır.

3. Kaldırma Ekipmanları (Sepetli İş Makinaları/Platformlar):

   • İnsan taşıyan sepetli iş makineleri ve çalışma platformları, kullanım amacına uygun ve yeterli sağlamlıkta olmalıdır.

   • Bu tür ekipmanların periyodik kontrolleri, test ve deneyleri yürürlükteki mevzuata göre düzenli olarak yapılmalıdır.

   • Ekipmanlar, yalnızca bu konuda eğitim almış ehil kişilerce kullanılmalıdır.

B. Çatı Çalışmaları

1. Çatı Eğimleri: Çatı eğiminin 45 dereceyi aştığı durumlarda, kaymayı önleyici çatı el merdiveni, iskele platformu veya benzeri bir destek sistemi olmadan çalışma yapılmamalıdır.

2. Kırılgan Yüzeyler: Kırılgan malzemeden (ışıklık, eski çatı kaplaması vb.) yapılmış yüzeyler üzerinde çalışmak zorunda olunan hallerde; bu yüzeylerde dalgınlıkla yürünmesini veya düşmeyi önleyecek (geçici yürüme yolları, korkuluklar, koruyucu ızgaralar vb.) önlemler alınmalıdır. Gerekli tedbirler alınmadan bu yüzeylerin üzerine kesinlikle basılmamalıdır.

C. Vinç Çalışmaları

1. İşaretleşme: Yüklerin kaldırılması, indirilmesi veya taşınması işlemleri, yetiştirilmiş manevracılar tarafından verilecek el ve kol işaretlerine göre yapılmalıdır.

2. İşaretçi: Birden çok işçi görevli ise, vinç operatörü yalnızca belirlenmiş olan tek bir işaretçiden talimat almalıdır. İşaretçi, operatör tarafından kolayca görülebilen bir yerde durmalıdır.

3. Durdurma Talimatı: Operatör, kim tarafından verilirse verilsin, “dur” işaretini daima yerine getirmelidir.

4. Yükleme: Yükler dik olarak kaldırılmalıdır. Zorunlu hallerde eğik kaldırma, sorumlu bir elemanın gözetiminde ve yük sallanmasına karşı gerekli önlemler alınarak yapılmalıdır.

5. Güvenlik: Operatör, vinçte bir yük asılı bulunduğu sürece makinesinin başından ayrılmamalıdır. İşaretçi, indirilen bir yükün altından sapan halatının çekilmesi için komut vermeden önce, o alandaki işçilerin güvenliğini sağlamalıdır.